Portfolyo siteleri için Görsel ALT Metni Kontrolü

Portfolyo siteleri neden buna ihtiyaç duyar?

Portfolyonuzdaki galeri sayfası güzel görünür ama Google için çoğu zaman sessizdir: yalnızca fotoğraflardan oluşan bir sayfada okunacak neredeyse hiç metin yoktur. Arama motoru görseli bir insan gibi yorumlayamaz, bu yüzden elinde kalan tek ipucu çoğunlukla ALT metni ve dosya adıdır. Tema ya da site oluşturucu galeriyi yüklerken bu alanları boş bırakmışsa, ya da kameranın verdiği IMG_0231 gibi bir ad yazılmışsa, projeniz görsel aramada kendini anlatamaz. Tasarım ve fotoğraf portfolyolarında en sık görülen hatalardan biri de budur: görseli yüklemek, ama ne gösterdiğini yazmamak. Ekran okuyucu kullanan ziyaretçi için de aynı sayfa bomboş bir liste gibidir. Görsel ALT Metni Kontrolü, verdiğiniz sayfadaki her img öğesini bir tabloda listeler; kaç görselin ALT metni olduğunu, kaçının eksik olduğunu gösterir. Portfolyo sitesi sahibi olarak ilk işiniz, proje sayfanızın adresini yapıştırıp tabloyu satır satır okumak olabilir. Araç yalnızca okur, sitenizde hiçbir şeyi değiştirmez. Metnin kalitesine karar vermek ise size kalır: anlamsız bir ALT metnini de 'var' sayar. Bu sayfa, sonucu nasıl okuyacağınızı ve hangi görselden başlayacağınızı anlatır.

Portfolyo siteleri için rehber

İlk olarak hangi sayfayı yapıştırmalı

Ana sayfayla değil, en çok görsel taşıyan sayfayla başlayın; örneğin https://siteniz.com/projeler/dugun-albumu gibi tek bir proje sayfası iyi bir seçimdir. Araç her çalıştırmada tek bir adresi okur ve siteyi taramaz, bu yüzden her galeri ya da proje sayfasını ayrı ayrı çalıştırmanız gerekir. Önümüzdeki on dakikada en çok görselli üç sayfanın adresini bir nota yazın ve sırayla çalıştırın. Sayfanın HTML'ini JavaScript çalıştırmadan, sunucudan geldiği haliyle okur. Galeri eklentiniz görselleri sayfa yüklendikten sonra ekliyorsa bunlar listede çıkmayabilir. Tarayıcıda sağ tıklayıp sayfa kaynağını görüntüleme seçeneğini açtığınızda img etiketlerini görüyorsanız araç da görür. CSS ile arka plan olarak verilen görseller hiç listelenmez. Yani temiz görünen bir tablo, sayfadaki her görselin tamam olduğunu kanıtlamaz.

Tabloyu nasıl okumalı

Üstte görsel, ALT'lı ve ALT'sız sayıları çıkar; altta her görsel için durum, ALT metni ve dosya adı yer alır. Asıl iş ALT metni sütununu okumaktır. IMG_0231, image ya da untitled gibi metinler araçta 'ALT'lı' görünür, çünkü araç kaliteyi yargılamaz; bunları siz yakalarsınız. Özet sayılara bakıp rahatlamayın: 30 görselin 30'unun ALT'lı görünmesi hepsinin anlamlı olduğunu göstermez. Satırları yukarıdan aşağı okuyup aynı cümlenin tekrar tekrar yazıldığı galeri satırlarını işaretleyin. Öte yandan boş alt='' değeri de 'eksik' sayılır. Arka plan deseni ya da süs çizgisi gibi tamamen dekoratif görsellerde boş ALT doğru işarettir, bu satırlara dokunmayın. Proje görseli ya da vitrin fotoğrafında ise boş ALT gerçek bir eksiktir. Dosya adı sütunu hangi satırın hangi fotoğraf olduğunu bulmanıza yarar; DSC_4471.jpg gibi adları da orada fark edersiniz. Tablonun görsel aramada sıralama getireceği ise garanti değildir; araç sıralamaya bakmaz.

Düzeltme sırası

Önce kapak ve vitrin görsellerinden başlayın, sonra galeri satırlarına geçin. Her görsele ne gösterdiğini kısa ve düz anlatan bir cümle yazın: 'Gün batımında sahilde yürüyen gelin ve damat'. Anahtar kelime yığmayın; Google da ALT alanını kelimeyle doldurmaktan kaçınmanızı öneriyor. WordPress kullanıyorsanız Ortam Kütüphanesi'nde görseli seçin ve Alternatif Metin alanını doldurun. Site oluşturucunuzda ise görsel ayarlarındaki ALT ya da açıklama alanına bakın; arayüz adları oluşturucudan oluşturucuya değişir. Her sayfa için kısa bir not tutun: sayfa adresi, düzelttiğiniz görsel sayısı ve kalan eksik sayısı. Böylece hangi projelerin bittiğini sonradan yeniden okumadan bilirsiniz. İşiniz bitince sayfayı yeniden çalıştırıp ALT'sız sayısını karşılaştırın. Düşen sayı ALT metinlerinin eklendiğini gösterir, görsellerin sıralanacağını göstermez.

Örnek senaryolar

Sık yapılan hatalar

• ALT alanına anahtar kelime yığmak. 'İstanbul düğün fotoğrafçısı, düğün fotoğrafı, fotoğrafçı' gibi listeler görseli anlatmaz. Karede görünen şeyi kısa bir cümleyle yazmak hem okuyucuya hem arama motoruna daha net bilgi verir.
• 'ALT'lı' sayısına güvenip bırakmak. IMG_0231 ya da image gibi metinler tabloda iyi görünür ama hiçbir şey anlatmaz. ALT metni sütununu mutlaka kendiniz okuyun.
• Her 'eksik' satıra ALT yazmak. Süs çizgisi ya da arka plan deseni gibi dekoratif görsellerde boş alt='' doğru işarettir. Önce görselin sayfaya bilgi katıp katmadığına bakın.
• Yalnızca ana sayfayı kontrol etmek. ALT metinleri her görsel yüklenirken ayrı yazıldığı için asıl eksikler proje ve galeri sayfalarındadır. Araç tek adres okuduğundan bu sayfaları sırayla çalıştırın.
• Galeriye başka metin eklememek. ALT metinleri düzelse bile yalnızca görsellerden oluşan bir sayfa Google'a az şey anlatır. Projenin brifini, sürecini ve konumunu kısa bir metinle yazmak da gerekir.

Sık sorulan sorular

Portfolyo sitesi için görsel SEO'da ALT metni gerçekten önemli mi?

Google, görsel meta verisinde ALT metnini en önemli öznitelik olarak anlatır; çünkü görseli metinle tanımlamanın ana yolu odur. Yalnızca fotoğraftan oluşan bir portfolyo sayfasında başka metin az olduğundan bu etki daha da belirginleşir. Ayrıca ekran okuyucu kullanan ziyaretçi için ALT metni görselin tek karşılığıdır. Yine de ALT metni yazmak sıralama sözü vermez; yalnızca görselin ne olduğunu arama motoruna ve okuyucuya net biçimde söyler. Araç, bu metnin var olup olmadığını gösterir, etkisini ölçmez, sıralamayı da izlemez.

Fotoğrafçı portfolyosunda ALT metnine anahtar kelime eklemeli miyim?

Doğal olduğu yerde evet, ama zorla değil. Google ALT özniteliğini anahtar kelimeyle doldurmaktan kaçınmanızı söyler. 'İstanbul düğün fotoğrafçısı, düğün fotoğrafı, fotoğrafçı fiyat' gibi bir yığın yerine, karede gördüğünüzü anlatan bir cümle yazın: 'Kız Kulesi önünde nişan çekimi yapan çift'. Konum ve çekim türü zaten doğal biçimde geçer. Araç anahtar kelime yoğunluğunu denetlemez; ALT metni sütununu okuyup şişirilmiş satırları siz ayıklarsınız. Bir görselde iki üç sözcüklük kısa bir tanım da yeterli olabilir; önemli olan görseli bilmeyen birine onu anlatabilmenizdir.

Tasarım portfolyomda dekoratif görsellere ALT metni yazmalı mıyım?

Tamamen dekoratif görsellerde, yani arka plan deseni, ayraç çizgisi ya da süs ikonunda boş alt='' doğru işaretlemedir; ekran okuyucu bunları atlar. Araç ise boş değeri de 'eksik' olarak sayar, çünkü hangisinin dekoratif olduğunu bilemez. Tabloda gördüğünüz her 'eksik' satıra bakıp karar verin: proje görseli, vitrin fotoğrafı ya da logo ise ALT yazın, süsse olduğu gibi bırakın. Kararı belirleyen soru şudur: görsel kaldırılsa sayfayı okuyan biri bir bilgi kaybeder mi? Böylece 'eksik' sayısının sıfıra inmesi gerekmez.

Site oluşturucumda galeri görselleri araç tablosunda neden eksik çıkıyor?

Bazı oluşturucular ve galeri eklentileri görselleri JavaScript ile sayfa yüklendikten sonra ekler. Araç sayfayı sunucudan geldiği haliyle okuduğu için bu görselleri listeleyemeyebilir. Tarayıcıda sayfa kaynağını görüntüleyip img etiketi arayın; orada varsa araç da bulur, yoksa görsel sonradan ekleniyordur. Bu durumda tablodaki sayı sitenizdeki gerçek görsel sayısından az çıkabilir. Oluşturucunuzun görsel ayarlarındaki açıklama ya da ALT alanını da elle kontrol edin; eksik bir satırı bulamamak, sayfanın temiz olduğunu göstermez. Sonucu yorumlarken bu farkı akılda tutun.

Her proje sayfasını tek tek mi kontrol etmem gerekir?

Evet, araç her çalıştırmada tek bir adresi okur ve siteyi taramaz. Önce en çok ziyaret alan ya da vitrin olarak öne çıkardığınız üç beş proje sayfasıyla başlayın; adresleri sırayla yapıştırın. Kullanım limiti ve kayıt olmadığı için istediğiniz kadar sayfa deneyebilirsiniz. Bir sayfanın temiz çıkması diğerlerinin de temiz olduğu anlamına gelmez, çünkü ALT metnini çoğunlukla her görsel yüklenirken ayrı ayrı yazarsınız. Bir sayfayı düzelttikten sonra aynı adresi yeniden çalıştırıp sayıların değiştiğini görmek, düzeltmenin yayına girdiğini de doğrular.

Kaynak: ALT metni, dosya adı ve görselin çevresindeki metin konusundaki resmi öneriler için Google Search Central görsel SEO rehberi başvurulacak kaynaktır.